Artrose – symptomen, gevolgen & behandelingsmogelijkheden

Handartrose, schouderartrose, knieartrose, heupartrose, wervelartrose en voetartrose behoren tot de meest voorkomende vormen van artrose

Wat is artrose en welke varianten kunnen voorkomen?

Artrose is een aandoening die ertoe leidt dat gewrichtskraakbeen versneld slijt – veel sneller en eerder dan passend zou zijn bij de leeftijd van de betrokkenen. Men spreekt van een degeneratieve aandoening, omdat afgebroken kraakbeenweefsel zich niet vernieuwt en naarmate de artrose vordert ook de omliggende gewrichtsbotten worden aangetast .

Onevenredig hoge belasting – bijvoorbeeld door zwaar lichamelijk werk, overgewicht of een verkeerde lichaamshouding kan de slijtage van het kraakbeen versnellen en artrose veroorzaken. Gewrichtsblessures kunnen het aanwezige kraakbeen eveneens verminderen of beschadigen en artrose in de hand werken. 

Infecties door bacteriële aantasting of gewrichtsschade, veroorzaakt door ontstekingsreuma, gelden als andere mogelijke oorzaken. Omdat gewrichtsslijtage meestal gedurende langere tijd voortschrijdt, krijgen vooral oudere mensen artrose. Vrouwen hebben gemiddeld vaker last van de aandoening, maar gemiddeld pas op hogere leeftijd dan mannen.

Onvoldoende of eenzijdige beweging speelt daarbij een belangrijke rol, want gewrichten moeten bewegen zodat het kraakbeenweefsel van voedingsstoffen wordt voorzien. Een knie die gedurende een heel leven dagelijks wordt gestrekt en gebogen, is statistisch minder vatbaar voor knieartrose dan een knie die dagelijks in dezelfde houding onder het bureau blijft. Wanneer een gewrichtskraakbeen niet wordt bewogen en helemaal niet wordt belast, kan het letterlijk uitdrogen en ruw worden.

Daarmee neemt ook het risico op letsel toe, want onvoldoende gevoed kraakbeenweefsel kan scheuren, net als een winegum die u uitrekt. En helaas is kraakbeenweefsel niet in staat om dergelijke beschadigingen uit zichzelf te herstellen. Later leest u meer over hoe belangrijk beweging is om uw gewrichten te beschermen tegen gonartrose, coxartrose en andere vormen van artrose.

De bekende oorzaken van artrose worden onderverdeeld in primaire en secundaire typen . Primaire artrose verwijst naar ziektebeelden die door genetische aanleg worden bevorderd en die de betrokkene als het ware een verhoogde kans om de aandoening te krijgen in de wieg leggen. Oorzaken van ziekten die niet genetisch bepaald zijn of pas door de levensstijl en externe invloeden ontstaan, worden secundaire vormen van artrose genoemd. Hier volgen enkele mogelijke oorzaken van secundaire artrose:

• Overmatige of eenzijdige belasting van de gewrichten door overgewicht, zwaar werk of als gevolg van ongelukken.

• Afwijkingen van de gewrichten - aangeboren, veroorzaakt door een verkeerde lichaamshouding of als gevolg van ongelukken.

• Als gevolg van andere ziekten die invloed hebben op de gewrichten, zoals jicht of reumatoïde artritis.

• Als gevolg van ziekten of ongezonde gewoonten die invloed hebben op de stofwisseling en de doorbloeding. Zo kan diabetes mellitus het risico op artrose verhogen. Allerlei gewrichtsontstekingen kunnen het gewrichtskraakbeen eveneens beschadigen.

• De bijwerkingen van sommige medicijnen kunnen artrose bevorderen - zo wordt vermoed dat gyraseremmers het bindweefsel rond het gewrichtskraakbeen beschadigen en bijdragen aan een snellere afbraak van het kraakbeenweefsel.

Stadium 1: Lichte oppervlakkige rafeling van het kniegewrichtskraakbeen. Nog geen klachten merkbaar.

Stadium 2: Inscheuringen en brede rafelingen van het kniegewrichtskraakbeen. Eerste vorming van osteofyten mogelijk.

Terwijl beginnende artrose aanvankelijk eerder milde symptomen veroorzaakt, treden ernstige late gevolgen op wanneer de ziekte wordt genegeerd of niet wordt herkend. In een gezond gewricht zijn de naar elkaar toe bewegende botuiteinden - de gewrichtskop en de gewrichtskom - bedekt met een beschermende kraakbeenlaag.

Het gewricht wordt omgeven door een gewrichtskapsel dat gevuld is met gewrichtsvloeistof, die als smeermiddel op het gewrichtskraakbeen werkt. Als de kraakbeenlaag scheuren vertoont of dunner wordt, wrijft bot steeds meer direct tegen bot.

Hoe sterker de kraakbeenlaag door artrose wordt vernietigd, hoe meer pijn het directe contact van de gewrichtsbotten bij elke beweging veroorzaakt. Erger nog: na verloop van tijd kan de druk van de gewrichtskop op de gewrichtskom tot botvervormingen leiden.

De gewrichtskop drukt in de gewrichtskom - in een gevorderd stadium zelfs zo ver dat zich aan de zijkanten van de gewrichtskom smalle botbruggen vormen. Deze botuitsteeksels worden osteofyten genoemd. Deze vervormingen kunnen de beweeglijkheid van het gewricht sterk beperken.

Bij vergevorderde artrose laten soms stukjes of vezels los van het aangetaste kraakbeen. Deze fragmenten bewegen zich in het gewrichtskapsel, waar ze pijn en irritatie veroorzaken en zelfs tussen de gewrichtsbotten kunnen terechtkomen en het gewricht blokkeren. Bij artrose in de hand kan dit bijvoorbeeld leiden tot het plotseling verstijven van een vingergewricht.

De voortgang van artrose kan worden onderverdeeld in meerdere stadia :

1. In het vroege stadium van artrose zijn de gevolgen nog zeer gering. Het gewrichtskraakbeen begint zich pas te verdikken en te vervormen.

2. Als gevolg daarvan wordt de voorheen gladde kraakbeenlaag steeds onregelmatiger en begint deze te rafelen.

3. Doordat het beschermende gewrichtskraakbeen steeds dunner wordt, neemt ook de vrije ruimte in de gewrichtsspleet af, totdat de gewrichtsbotten zonder de beschermende demping van de glijfilm tegen elkaar komen. De eerste verdichtingen en veranderingen van het botweefsel ontstaan. De gewrichtsoppervlakken beginnen door de wrijving af te vlakken.

4. In het eindstadium van artrose is de kraakbeenlaag gedeeltelijk volledig versleten. Aan de zijkanten van de gewrichtskom vormen zich botwoekeringen, terwijl het bot op de drukpunten sterk verdicht raakt. Aangetaste gewrichten zijn ernstig beperkt in hun beweeglijkheid en functie.

In vergelijking met een gezond kniegewricht zijn de door gonartrose veroorzaakte artritische beschadigingen duidelijk zichtbaar

Gonartrose, coxartrose en andere vormen van artrose in het overzicht

Artrose kan in principe alle gewrichten van het lichaam aantasten. In de praktijk worden aanvankelijk meestal duidelijk afgebakende lichaamsgebieden getroffen. De aandoening begint bijvoorbeeld in de knieën, de heupen of de vingers. Vaak zijn de betreffende ledematen daarvoor langdurig aan eenzijdige belasting blootgesteld geweest. Als de knieën bijvoorbeeld gedurende een heel werkzaam leven zwaar worden belast, neemt het risico toe om op latere leeftijd knieartrose te ontwikkelen.

Afhankelijk van de belasting waaraan verschillende lichaamsdelen worden blootgesteld, wordt beginnende artrose in andere gewrichten soms nog niet opgemerkt, omdat deze nog geen symptomen veroorzaakt. Wanneer meerdere van de hieronder beschreven vormen van artrose gelijktijdig voorkomen, spreekt men van polyartrose.

• Gonartrose - knieartrose: Gonartrose is een van de meest voorkomende vormen van artrose. De knieën dragen een groot deel van het lichaamsgewicht en worden bovendien belast door rotatie en buiging. Letsel aan de banden of het kraakbeen in de knie behoort daarom tot de meest voorkomende sportblessures. Als gevolg van meniscusletsel kan het bijvoorbeeld nodig zijn om afgescheurde stukken kraakbeen operatief te verwijderen. Knieartrose kan worden veroorzaakt door de gevolgen van letsel of door langdurige slijtage in het kniegewricht. Ook standsafwijkingen zoals O- of X-benen zouden gonartrose kunnen bevorderen. Naarmate de knieartrose vordert, worden na verloop van tijd ook de botten in het boven- en onderbeen aangetast.

• Coxartrose - artrose van het heupgewricht: Slijtage van de heupgewrichten leidt vooral op oudere leeftijd vaak tot coxartrose. Naast overmatige verkeerde belasting gelden verschillende heupaandoeningen die tot misvormingen in het gewricht leiden als risicofactoren voor heupartrose. Aandoeningen zoals de ziekte van Perthes of heupdysplasie kunnen al aangeboren zijn of in de kinderjaren ontstaan en pas vele jaren later coxartrose veroorzaken.

• Artrose van de vingers:Aan de vingers kunnen eveneens allerlei gewrichten door artrose worden aangetast. Naast de gevolgen van blessures of zeer zwaar werk blijkt steeds weer dat juist de vingers gevoelig zijn voor schade door een verkeerde houding en de gevolgen van monotoon kantoorwerk. Artrose in de vingers kan dus ook het gevolg zijn van voortdurende onderbelasting - bij het typen op het toetsenbord blijven de gewrichten bijvoorbeeld lange tijd in dezelfde positie en worden ze niet voldoende bewogen om van voldoende voedingsstoffen te worden voorzien. Een van de meest voorkomende vormen van vingerartrose is artrose van de duim (rhizartrose), waarbij de duimbasis is aangedaan.

• Spondylartrose - artrose van de wervelgewrichten: Onze wervelkolom dankt haar beweeglijkheid aan kleine gewrichten die de afzonderlijke wervels met elkaar verbinden. Deze gewrichten worden gedurende het hele leven zwaar belast, waardoor spondylartrose op hogere leeftijd tot de meest voorkomende vormen van artrose behoort. Hierbij is van belang hoe zwaar de wervelkolom is belast - beroepen waarbij zware lasten worden gedragen, brengen bijvoorbeeld een hoger risico op spondylartrose met zich mee. De aandoening gaat vaak gepaard met problemen met de tussenwervelschijven. Naast lichamelijke belasting of een verkeerde houding van de rug behoort ook overgewicht tot de risicofactoren voor artrose van de wervelgewrichten.

• Omartrose - artrose van het schoudergewricht: Het schoudergewricht moet vaak zware belasting dragen. Omdat het een uiterst beweeglijk gewricht met een groot rotatievermogen is, is ook het risico op schouderblessures groot wanneer het bijvoorbeeld in een ongunstige positie wordt overbelast. Ook verkeerd uitgevoerde sportoefeningen met gewichten kunnen leiden tot slijtage van het gewrichtskraakbeen of schade aan pezen en banden. Omartrose ontstaat vaak als laat gevolg van letsel aan het schoudergewricht. Ook reuma geldt als mogelijke oorzaak van artrose van het schoudergewricht.

• Artrose in voeten en tenen: Omdat ons volledige lichaamsgewicht op onze voeten rust, is het niet verwonderlijk dat deze gevoelig zijn voor artrose. Overgewicht is een belangrijke factor, maar ook ongeschikt schoeisel speelt een rol bij het ontstaan ervan. Zo ontstaat vaak artrose in het basisgewricht van de grote teen. Ook de enkelgewrichten zijn vaak aangedaan, omdat ze bij elke stap ons lichaamsgewicht opvangen en aan sterke slijtage worden blootgesteld.

• Artrose in handen en armen: Handen en vingers voeren uiteenlopende en complexe bewegingen uit. Gevolgen van blessures of overbelasting kunnen het risico op artrose in de talrijke kleine gewrichten en het kraakbeen vergroten. Toch is gebleken dat juist in de handen ook een te geringe belasting de slijtagefactor verhoogt. Zo leiden bijvoorbeeld kantoorwerkzaamheden zoals typen, waarbij handen en vingers in slechts enkele posities blijven en alleen monotone bewegingen uitvoeren, tot een verminderde toevoer van voedingsstoffen naar het kraakbeenweefsel. Artrose in de vingers kan in alle vingergewrichten optreden, maar begint meestal in slechts één of enkele gewrichten. Ook het duimgewricht (rhizarthrose) is vaak aangedaan. Omdat artritische vingergewrichten na verloop van tijd sterk opzwellen, valt deze vorm van artrose ook visueel sterk op. Artrose in de armen kan zowel in het polsgewricht als in het ellebooggewricht optreden.

• Artrose van het SI-gewricht: Het sacro-iliacale gewricht vormt de verbinding tussen het heiligbeen en het darmbeen en bevindt zich dus in het bekkengebied. Deze gewrichten vangen een groot deel op van de krachten die bij bewegingen van de heup op het bekken inwerken. De zogenaamde artrose van het SI-gewricht, die deze gewrichten aantast, behoort tot de moeilijkst te behandelen varianten.

• Artrose van het kaakgewricht: Bijna geen enkel gewricht beweegt in de loop van het leven zo veel als het kaakgewricht. Daarom kan ook daar - vooral op hoge leeftijd - artrose ontstaan.

Welke symptomen kondigen artrose aan?

Omdat artrose zich zeer langzaam ontwikkelt, wordt deze vaak pas laat herkend. Veel vroege symptomen kunnen ook door allerlei andere aandoeningen, blessures of ongebruikelijke inspanningen worden veroorzaakt. Soms lijkt de ontwikkeling van artrose gedurende langere periodes langzamer te verlopen, waardoor mensen wennen aan incidentele pijn en de vroegtijdige herkenning van de gewrichtsaandoening missen.

In de beginfase  kondigt artrose zich aan door pijn, stijfheid of een gespannen gevoel in de gewrichten. Mensen met gonartrose klagen in deze fase vaak al over kniepijn wanneer het weer vochtig en koud is. Vooral opvallend is het wanneer de pijn bij het begin van de beweging het hevigst is en daarna langzaam afneemt. Men spreekt van de zogenaamde  startpijn.

Als de artrose zich nog in een vroeg stadium bevindt, is de pijn meestal alleen voelbaar wanneer de gewrichten schokken moeten opvangen. Artrose in de knie zou bijvoorbeeld merkbaar worden wanneer u springt of de trap afloopt.

Veranderingen in het looppatroon of bewegingsbeperkingen  zijn verdere waarschuwingssignalen voor artrose. Coxartrose leidt er bijvoorbeeld toe dat betrokkenen zich moeilijker voorover kunnen buigen en moeite hebben om hun eigen schoenen dicht te strikken.

Na verloop van tijd ontstaan  zwellingen van de aangetaste gewrichten. De  pijn neemt ook in rust niet meer af. Wie aan ernstige artrose lijdt, heeft daarom vaak moeite om 's nachts rustig door te slapen. Voelen de  gewrichten bij aanraking opvallend warm  aan, dan kan dit wijzen op  ontstekingen in het weefsel . Deze klachten kunnen bijvoorbeeld worden veroorzaakt door losgeraakt kraakbeenmateriaal of afgesleten botfragmenten. Bovendien bestaat het gevaar dat dergelijke ontstekingen zich ontwikkelen tot secundaire aandoeningen.

In een laat stadium leidt artrose vaak tot arbeidsongeschiktheid en beperkt zij de levenskwaliteit door de extreme pijn aanzienlijk. Artrose in de vingers en hand kan bijvoorbeeld leiden tot  gewrichtsvervormingen , waardoor het onmogelijk wordt om voorwerpen vast te pakken en vast te houden.

Als u denkt dat u aan artrose lijdt, moet u dit  vermoeden in ieder geval medisch laten onderzoeken. Artsen beschikken over verschillende mogelijkheden om de aandoening aan te tonen of in te schatten hoe hoog uw persoonlijke risico op artrose is.

Vaak kan artrose pas aan de hand van röntgenfoto's, een CT-scan of een MRI met zekerheid worden vastgesteld

Mogelijkheden voor de diagnose van artrose

Hoe kan worden aangetoond dat er sprake is van artrose? Gewrichtspijn kan ook ontstaan door kleine blessures of andere aandoeningen, zoals jicht. Aan de diagnose gaat daarom eerst een  uitvoerig gesprek met de patiënt vooraf. Het is belangrijk om vast te stellen wanneer de pijn precies optreedt.

Zo is startpijn een teken dat op artrose kan wijzen. Daarnaast wordt gevraagd naar de  leefomstandigheden van de betrokkenen . Welke  belastingen zijn er in het dagelijks leven en op het werk, wordt er aan topsport gedaan of is er al een  voorgeschiedenis van eerdere blessures of operaties?

De aangetaste gewrichten worden afgetast om te zoeken naar zwellingen of vervormingen. Een nauwkeurige diagnose is echter meestal pas mogelijk met behulp van beeldvormende technieken. De moderne geneeskunde beschikt voor de diagnostiek van artrose over verschillende technologieën:

• Röntgenstraling: De röntgenfoto toont botten zeer duidelijk en met veel detail, terwijl zachter weefsel slechts moeilijk zichtbaar is. Met röntgenonderzoek kunnen de gewrichten worden onderzocht op verkeerde standen, vervormingen en beschadigingen. Een sterk vernauwde gewrichtsspleet is bijvoorbeeld een duidelijke aanwijzing voor artrose. Indien nodig kunnen uitgebreidere methoden worden gebruikt om de diagnose te controleren.

• Computertomografie: De CT-scan is eveneens een röntgenonderzoek. Patiënten worden hiervoor op een brancard in een meetbuis geschoven. In deze buis wordt een groot aantal röntgenopnamen gemaakt, die vervolgens over elkaar kunnen worden gelegd om een uiterst nauwkeurig beeld van de betreffende gewrichten te maken.

• Magnetic resonance imaging: De zogenaamde kernspin of MRI is een beeldvormende methode zonder röntgenstraling. De technologie is nieuw en duurder dan een gewone röntgenfoto. Daar staat tegenover dat zowel de botten als het omliggende weefsel nauwkeurig kunnen worden onderzocht. Ook dit onderzoek vindt plaats in een meetbuis.

Sinds deze moderne diagnostische technologieën beschikbaar zijn, worden lichamelijke onderzoeken waarbij het gewricht chirurgisch wordt geopend nauwelijks nog uitgevoerd. Het infectierisico is bij dergelijke ingrepen simpelweg te groot. De enige uitzonderingen zijn minimaal invasieve ingrepen zoals een punctie, waarbij gewrichtsvloeistof wordt afgenomen voor laboratoriumonderzoek, of artroscopie - de zogenaamde gewrichtsspiegeling.

De artroscopie wordt uitgevoerd met behulp van een artroscoop - een speciale endoscoop. Dit is een medische sonde die is uitgerust met een camera, een lamp en spoelvoorzieningen of medische grijp- en snijinstrumenten. Vanwege moderne niet-invasieve procedures wordt artroscopie tegenwoordig echter minder gebruikt om artrose te diagnosticeren dan om de symptomen te behandelen. Zo kunnen losgeraakte kraakbeenfragmenten met de artroscoop worden verwijderd.

Aquagymnastiek behoort tot de gewrichtsvriendelijke mogelijkheden om bij artrose te trainen en artrose te voorkomen

Hoe kunt u artrose voorkomen?

Met het stijgen van de leeftijd neemt het risico op artrose toe – daarom is het des te belangrijker om zo vroeg mogelijk preventieve maatregelen te nemen. Ook als u tot risicogroepen behoort met ongeneeslijke aandoeningen zoals diabetes mellitus, kunt u door uw levensstijl veel doen om pas op hoge leeftijd of nooit artrose te krijgen.

Activiteit in plaats van vermijden – sport & beweging tegen artrose

Wanneer de gewrichten pijn doen, nemen veel mensen een ontlastende houding aan en vermijden ze inspanning. Maar dat is niet de beste methode om artrose tegen te gaan. Regelmatige beweging is nodig zodat het gewrichtskraakbeen van voedingsstoffen wordt voorzien en lang soepel blijft.

Daarom draagt lang zitten ook zo sterk bij aan slijtage van de gewrichten – deze worden dan weliswaar niet belast, maar ook niet van voedingsstoffen voorzien. Inactieve gewrichten “drogen” daarom als het ware uit. Daardoor neemt ook de belastbaarheid van het kraakbeenweefsel af en neemt de kans op letsel toe.

Als u wilt sporten om artrose te voorkomen, is het raadzaam niet te veel en niet te weinig te trainen. Vooral als u lange tijd inactief bent geweest, moet u voorzichtig en met lichte oefeningen met de training beginnen. U heeft in wezen drie belangrijke doelen:

• De gewrichten bewegen, zodat het gewrichtskraakbeen voldoende van voedingsstoffen wordt voorzien.

• De spieren trainen om uw gewrichten beter te ondersteunen. Alle gewrichten worden omgeven door spieren, die een groot deel van de krachten opvangen die op de gewrichten inwerken.

• Overgewicht voorkomen of verminderen – veel vormen van artrose, zoals gonartrose of coxartrose, worden bevorderd door ernstig overgewicht. Elk overtollig kilogram verhoogt de druk op de gewrichten die het lichaamsgewicht dragen.

Geschikte sporten ter voorkoming van artrose zijn sporten waarbij de gewrichten wel worden bewogen, maar niet overmatig worden belast:

• Zwemmen: Het water draagt een groot deel van ons lichaamsgewicht, waardoor de gewrichten tijdens het zwemmen slechts minimaal worden belast. Als u regelmatig een paar baantjes trekt in het zwembad, gunt u uw hele lichaam een waardevolle training. De zwembewegingen betrekken ook veel kleine spieren bij de bewegingspatronen.

• Watergymnastiek: Ook gymnastiek kan in het water bijzonder gewrichtsvriendelijk worden uitgevoerd. Daarom wordt watergymnastiek ook aanbevolen bij al vergevorderde artrose. Mensen met beperkte bewegingsvrijheid of verzwakte personen kunnen in het water bovendien trainen zonder enig risico op vallen.

• Fietsen: Het trappen op de pedalen is een vloeiende beweging, waarbij het lichaamsgewicht grotendeels op het fietszadel en niet op de gewrichten rust. Vooral de knieën kunnen daardoor zonder druk vrij bewegen. Fietsen draagt dus vooral bij aan het voorkomen van gonartrose.

• (Nordic) Walking: Het goede oude lopen te voet behoort nog steeds tot de beste activiteiten die we ons lichaam kunnen gunnen. De mens is door de natuur zo gebouwd dat hij elke dag lange afstanden rechtop kan afleggen. Als we te voet gaan - bij voorkeur in een wat hoger tempo - komen bloedsomloop en stofwisseling op gang, worden spieren gebruikt en doorbloed, bewegen gewrichten en worden ze van voedingsstoffen voorzien. Ook als er al sprake is van artrose, is lopen belangrijk. Bij gonartrose of coxartrose kunnen wandelstokken worden gebruikt om het lichaamsgewicht extra te verdelen.

• Gewrichtsvriendelijke krachttraining: De spieren kunnen ook worden opgebouwd door gerichte krachttraining, waarbij afzonderlijke spiergroepen doelgericht kunnen worden geactiveerd. Om gewrichtsvriendelijk te trainen bij artrose, zijn weerstandsbanden aan te raden. Bij een fitness- of theraband neemt de belasting toe in verhouding tot de uitgeoefende kracht. De gewrichten worden daarbij minder belast dan bij training met gewichten. Het gewicht van de halter blijft altijd gelijk - een band past zich aan uw mogelijkheden aan. Fitness- en therabanden kunt u overigens voordelig bestellen in de webshop van Medicalcorner24®.

Vermijd sporten waarbij de gewrichten aan hoge druk of zware schokken worden blootgesteld. Squash geldt bijvoorbeeld als een bijzonder schadelijke sport voor de gewrichten. Ook joggen kan knieën en enkelgewrichten meer kwaad dan goed doen. Veel mensen joggen helaas niet op een zachte, verende ondergrond, maar op onbuigzame straatstenen.

Zelfs als u met ideaal schoeisel op een zachte bosgrond jogt, belast u uw gewrichten zwaarder dan wanneer u stevig doorloopt. Kies voor wandelen of lange wandelingen als u uw voet-, knie- en heupgewrichten wilt ontzien.

Als bij u artrose is vastgesteld, moet u zich eerst medisch of therapeutisch laten adviseren over welke sporten voor u geschikt zijn en welke u beter kunt vermijden. In veel gevallen kunnen speciaal op de verschillende vormen van artrose afgestemde therapieën worden aanbevolen.

De juiste voeding bij artrose

Er wordt vermoed dat voeding een sterke invloed heeft op het ontstaan en de ontwikkeling van artrose. Deze invloed is echter moeilijk aan afzonderlijke voedingsmiddelen toe te schrijven - het gaat veeleer om welke voedingsstoffen we binnenkrijgen en of we daar te veel of te weinig van consumeren.

Eén ding staat in ieder geval vast: een voedingspatroon dat tot overgewicht leidt, verhoogt de belasting van de gewrichten en daarmee ook het risico op artrose. Bovendien worden dierlijke eiwitten - wanneer ze in overmaat worden geconsumeerd - als risicofactoren beschouwd, omdat de omega-6-vetzuren die ze bevatten het ontstaan van ontstekingen bevorderen. Uit gewrichtsontstekingen kan op zijn beurt artrose ontstaan.

Hoe moet men zich dus tegen artrose voeden? Een vegetarisch of veganistisch voedingspatroon kan het lichaam voorzien van alle belangrijke eiwitten en voedingsstoffen, zonder ontstekingsprocessen te bevorderen of overgewicht te veroorzaken. Groenten zouden het hoofdbestanddeel van de maaltijden moeten vormen - fruit daarentegen moet vanwege het aantal calorieën met mate worden gegeten. Kook liever met plantaardige olie dan met boter of dierlijk vet.

Vis en andere zeevruchten, evenals verschillende volkorenproducten, bevatten ontstekingsremmende omega-3-vetzuren. Kies dus voor volkorenproducten en tarwe en overweeg meerdere keren per week vis te eten. Vis kan soms ook de overstap van een vleesrijke voeding vergemakkelijken. Het is bovendien raadzaam geen alcohol te drinken en te stoppen met roken.

Hoe wordt artrose behandeld?

Naast beweging en fysiotherapie, om de gewrichten in beweging te houden en de spieren te versterken, worden verschillende medicamenteuze of operatieve behandelmethoden tegen artrose toegepast. De behandeling van artrose heeft als doel pijn weg te nemen of te verlichten en de voortschrijding van schade aan kraakbeen en gewrichten te stoppen.

Welke behandelmethoden in aanmerking komen en hoe groot de kans op succes is, hangt er ook van af in welk stadium de artrose wordt ontdekt. Laat u daarom liever één keer te veel dan één keer te weinig orthopedisch onderzoeken.

Volgens de huidige medische inzichten kan beschadigd kraakbeenweefsel niet worden vervangen of genezen. Zolang de wetenschap hiervoor geen oplossing kan bieden (bijvoorbeeld door in het laboratorium gekweekt kraakbeenweefsel), is de behandeling van artrose erop gericht het voortschrijden van de aandoening te stoppen.

Conservatieve artrosebehandeling met beweging en gerichte prikkels

In een vroeg stadium van artrose  - zolang er nog voldoende gezond gewrichtskraakbeen aanwezig is - kan vaak nog op conservatieve wijze  zonder het gebruik van medicijnen  worden behandeld. Beweging speelt daarbij een belangrijke rol. Afhankelijk van de leeftijd en mogelijkheden van de patiënten kunnen  sport, oefentherapie of fysiotherapie  worden ingezet om de gewrichten in beweging te houden en zo het  resterende kraakbeen van voedingsstoffen te voorzien.

Tegelijkertijd moet de  belasting van artritische gewrichten worden geminimaliseerd . Bij vormen zoals gonartrose, coxartrose of artrose in de voeten is overgewicht bijzonder schadelijk. Naast het controleren van het lichaamsgewicht moet ook worden afgezien van schadelijke gewoonten zoals roken of overmatig alcoholgebruik.

Gerichte bewegingstherapie kan ertoe bijdragen  reeds artritische gewrichten weer beweeglijker te maken. Om bij coxartrose, gonartrose of artrose in de voeten verlichting te bieden, kunnen hulpmiddelen zoals  wandelstokken,  loopstokken  of ook  looprekken en rollators  worden gebruikt. Sporten waarbij een groot gewicht op de gewrichten rust of waarbij deze schokken en stoten moeten opvangen, moeten worden vermeden.

Fysische therapie kan bovendien bijdragen aan  pijnverlichting bij artrose . Van massages en fango- en modderpakkingen tot het gericht gebruik van warmtekussens, kersenpitkussens of kruiken zijn er verschillende methoden om de  doorbloeding van het weefsel te verbeteren.

De warmte helpt er ook toe om door ontlastende houdingen  gespannen spieren te ontspannen. Bij sterk aangetaste of ontstoken artritische gewrichten wordt daarentegen vaak  koudebehandeling toegepast. De kortdurende, sterke afkoeling van de aangedane gewrichten vermindert zwellingen, verlicht pijn en zou de ontsteking tegengaan.

Onder bepaalde omstandigheden kan een  röntgenbestraling worden overwogen. Met de kortdurende, gerichte bestraling zouden eveneens ontstekingen worden bestreden en de doorbloeding worden gestimuleerd. Als alternatief wordt inmiddels vaker  magneetveldtherapie tegen artrose toegepast.

Daarbij wordt het gewricht blootgesteld aan een magnetisch veld - in de hoop zo de stofwisseling te stimuleren, pijn te verlichten en zwellingen te verminderen. De werkzaamheid van magneetveldtherapie bij artrose is echter wetenschappelijk onvoldoende aangetoond.

Medicamenteuze behandeling van artrose

De behandeling van artrosesymptomen zoals pijn of ontstekingen kan met behulp van medicijnen plaatsvinden. Pijnstillers die hiervoor in aanmerking komen, behoren tot de groep van de niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's).

Ibuprofen of diclofenac zijn voorbeelden van NSAID's. Langdurig gebruik van pijnstillers kan echter schadelijke bijwerkingen met zich meebrengen. Het gebruik van welke medicatie dan ook moet daarom absoluut medisch worden afgestemd .

Injecties met cortison kunnen sterk gezwollen en ontstoken gewrichten kalmeren. Maar ook cortison kan vanwege de bijwerkingen geen permanente oplossing zijn. Als cortison te vaak wordt toegediend, kan het onder andere een negatief effect hebben op de bloeddruk, de bloedsuikerspiegel of het cholesterolgehalte. Bovendien veroorzaakt cortison eetbuien, die pogingen om af te vallen doorkruisen.

Injecties met hyaluronzuur moeten artritische gewrichten „smeren” en zo de slijtage van het gewrichtskraakbeen stoppen of vertragen. Hyaluronzuur wordt door ons lichaam inderdaad als een soort smeermiddel voor de gewrichten geproduceerd.

De methode belooft daarmee op zijn minst tijdelijke verlichting van de artrose. Maar de injectie zelf is niet zonder risico, omdat er tijdens de ingreep ziektekiemen in het gewricht kunnen komen en ontstekingen kunnen veroorzaken.