Lipoedeem, wat te doen? - omgaan met de vetverdelingsstoornis

 

Hoe weet ik dat ik lipoedeem heb?

In het vroege stadium is er vaak nog niets van het lipoedeem te zien. Tot de eerste symptomen behoren pijn in de benen, die in de loop van de dag toeneemt. Deze pijnklachten ontstaan schijnbaar zonder reden.

Er ontstaat een hoge gevoeligheid voor pijn bij aanraking en druk. Veel getroffen vrouwen beschrijven een gespannen gevoel in de benen. Het hoogleggen van de ledematen brengt geen verlichting.

Daarnaast ontstaat al in dit vroege stadium van lipoedeem een gevoel van vermoeidheid in de benen. Bij staan of zitten nemen deze symptomen eerder toe. Door lipoedeem veroorzaakte pijn kan een extreme intensiteit bereiken.

Een lage luchtdruk en warme temperaturen versterken de klachten eveneens. Een vliegreis zou bijvoorbeeld door de wisselende luchtdruk hevige pijn in de benen veroorzaken. Deze pijn is het eerste waarschuwingssignaal om lipoedeem te herkennen.

Een ander teken van lipoedeem is de overmatige neiging tot blauwe plekken en bloeduitstortingen aan de onderste ledematen. Omdat de ziekte de haarvaten in het aangetaste weefsel aantast, barsten deze minuscule bloedvaten al bij geringe krachtinwerking. Zo leiden zelfs relatief lichte stoten tot uitgebreide hematomen.

In het verdere verloop van de ziekte ontstaan vetophopingen die steeds meer invloed hebben op de verhoudingen van het lichaam. Afhankelijk van het verdelingspatroon van het lipoedeem lijken de benen, billen of heupen duidelijk dikker dan andere lichaamsdelen. Dit valt natuurlijk vooral op bij vrouwen die daarvoor slank waren.

Bij reeds bestaand overgewicht vallen deze vetophopingen in het begin vaak nog niet op. Bovendien ontstaan de vetafzettingen symmetrisch aan beide zijden van het lichaam . Deze symmetrie behoort tot de belangrijkste kenmerken om lipoedeem te herkennen.

Het zichtbare verschil tussen lipoedeem en obesitas – de algemene toename van lichaamsvet – wordt duidelijk door de verdeling van de vetafzettingen over het lichaam. Een „normale“ gewichtstoename betreft doorgaans alle lichaamsdelen.

Hoewel ook dan sommige gebieden (bijvoorbeeld de billen, buik of heupen) sterker zijn aangedaan dan andere, is bij lipoedeem de toenemende disproportionaliteit zeer duidelijk. Daarnaast kan zich cellulitis vormen, waarbij kleine knobbeltjes onder de huid voelbaar zijn.

Handen en voeten zijn in principe niet aangetast door ziekelijke vetophopingen. Op de armen kunnen wel symptomen optreden, maar dat is lang niet bij elk lipoedeem het geval. Als de armen door de vetverdelingsstoornis zijn aangetast, wordt het vet volgens hetzelfde symmetrische patroon verdeeld als op de benen.

Er ontstaan vetophopingen die bij de enkels of polsen eindigen. Bij ernstige vormen van lipoedeem ontstaan vetweefseloverhangen die als broekspijpen over de enkels hangen. Daarom spreekt men ook van de zogenaamde "rijbroeken" of "pofbroeken".

Het lipoedeem kan in drie verschillende vetverdelingspatronen voorkomen:

• Bovenbeentype: Vetophopingen komen alleen voor op de heupen en bovenbenen. In de volksmond spreekt men van "rijbroek".
• Onderbeentype: Het lipoedeem breidt zich ook uit naar de onderbenen. Het wordt ook wel "bundhose" genoemd.
• Enkeltype: De ernstigste vorm van lipoedeem, waarbij zich een kraagachtige vetoverhang rond de enkels vormt die aan een "pofbroek" doet denken.

Het lipoedeem heeft de neiging erger te worden. Het kan zich echter ook niet verder ontwikkelen - in sommige gevallen stopt de overmatige vetopslag om momenteel nog onbekende redenen.

Deze fasen kunnen jaren duren voordat er opnieuw een verergering optreedt. In zeldzame gevallen blijft de aandoening daarna zelfs levenslang inactief. Wanneer het lipoedeem actief wordt, treden vaak opflakkeringen op die gepaard gaan met drastische toenames van vetweefsel.

Bij lipoedeem zorgen noch regelmatige lichaamsbeweging noch gedisciplineerde diëten ervoor dat de vetophopingen weer verdwijnen. Dit is een verdere duidelijke aanwijzing dat er sprake is van een vetverdelingsstoornis. Sport en voeding kunnen echter wel degelijk helpen om de vetverdelingsstoornis af te remmen en te bestrijden.

Waardoor ontstaat een lipoedeem?

Hoewel de oorzaken nog onduidelijk zijn, wijst veel erop dat hormonale disfuncties het lipoedeem veroorzaken. Het ontstaan van de aandoening tijdens zwangerschappen, aan het einde van de puberteit of in de loop van de overgang is daar een argument voor.

In deze fasen treden telkens sterke veranderingen in de hormoonhuishouding op. Bovendien komt lipoedeem vaak bij meerdere familieleden voor, wat op een genetische aanleg wijst. Helaas is het onderzoek er tot nu toe niet in geslaagd de werkelijke oorzaken van de ziekelijke vetophopingen vast te stellen.

Bij kinderen komt lipoedeem niet voor - de aandoening ontstaat op zijn vroegst tegen het einde van de puberteit . Ook mannen krijgen praktisch nooit lipoedeem. Er is slechts één geval bekend waarin lipoedeem werd vastgesteld bij een verder gezonde man uit Taiwan.

Verder treden typische stoornissen van het vetweefsel bij mannen alleen op in samenhang met ernstige ziekten die de hormoonhuishouding beïnvloeden (bijvoorbeeld als gevolg van levercirrose).

Lipoedeem - de drie stadia

• Lipoedeem stadium 1: In het vroege stadium van het lipoedeem begint de vorm van de „rijbroek” zich al af te tekenen. De huid is nog glad, maar vertoont duidelijke tekenen van sinaasappelhuid wanneer deze wordt samengedrukt. Het diepere huidweefsel - de onderhuid - voelt dikker en tegelijkertijd zachter aan dan normaal. In sommige gevallen zijn nu al kleine harde knobbeltjes onder de huid voelbaar.

 

• Lipoedeem stadium 2: De vetophopingen in het weefsel zijn inmiddels zover gevorderd dat een duidelijke rijbroekvorm is ontstaan. Vooral bij vrouwen met een slank bovenlichaam is het verschil met de omvang van de onderste lichaamshelft nu zeer duidelijk zichtbaar. Ook het huidoppervlak vertoont nu deuken en grotere knobbels. Men spreekt nu niet meer van een sinaasappelhuid, maar van een „matrashuid”. Het lipoedeem is nu duidelijk als zodanig herkenbaar.

 

• Lipoedeem stadium 3: In het derde stadium begint het onderhuidse weefsel te verharden. Aan de binnenkant van de dijen en rond de knieën ontstaan zogenaamde „wammen” - uitgesproken vetkwabben. De vorm van de benen komt inmiddels overeen met een „pofbroek”, met vetkragen die over de enkels hangen. De vervormende vetophopingen zorgen ervoor dat huiddelen tegen elkaar schuren, wat pijnlijke schaafwonden veroorzaakt. Ook ontstekingen liggen op de loer; deze kunnen zich uitbreiden tot gevaarlijke vervolgziekten zoals gordelroos. De verandering in de lichaamsverhoudingen dwingt de benen bovendien in een X-stand, waardoor de belasting van de gewrichten verder toeneemt. In deze fase kan ook lymfoedeem ontstaan.

De overgang tussen de stadia van lipoedeem verloopt geleidelijk. Afzonderlijke symptomen kunnen ook in andere stadia optreden. Vooral de pijnbeleving verschilt van patiënt tot patiënt.

Lipoedeem in combinatie met lymfoedeem

Een lymfoedeem lijkt op lipoedeem, omdat het vergelijkbare symptomen veroorzaakt. Hier zijn het echter stoornissen in de afvoer van lymfevocht die zorgen voor een ophoping van vocht - niet van vet. De ontstane zwellingen betreffen ook de hand- en voetruggen, maar treden doorgaans slechts aan één lichaamshelft op. Lymfoedeem is bovendien pijnloos.

Een ernstig lipoedeem kan echter het ontstaan van lymfoedeem bevorderen. De vetophopingen belemmeren dan de lymfestroom, waardoor zich bovendien lymfevocht in het weefsel ophoopt. Het gelijktijdig optreden van de klachten wordt aangeduid als lipo-lymfoedeem .

Wat helpt tegen lipoedeem?

Hoewel lipoedeem momenteel niet als geneesbaar wordt beschouwd, is er toch een lichtpuntje voor getroffen vrouwen: de ziekte kan worden behandeld. De eerste hindernis is daarbij de tijdige diagnose - te vaak wordt beginnend lipoedeem als obesitas behandeld. De vooruitzichten op succes van de meeste tegenmaatregelen zijn echter het best in een vroeg stadium.

De behandeling van de vetverdelingsstoornis is erop gericht symptomen zoals pijn en de toename van vetophopingen tegen te gaan. Daarnaast wordt geprobeerd secundaire aandoeningen zoals huidontstekingen of het ontstaan van lymfoedeem te voorkomen.

Complexe fysische decongestietherapie (KPE)

De complexe fysische decongestietherapie (KPE) werd oorspronkelijk ontwikkeld om chronische lymfoedemen te behandelen. Inmiddels is de methode aangepast om ook lipoedemen te kunnen behandelen.

KPE is verdeeld in twee fasen: na een eerste ontlastingsfase volgt een onderhoudsfase om de behaalde resultaten te stabiliseren. Hieronder stellen we de maatregelen voor die deel uitmaken van KPE.

Manuele lymfedrainage (MLD)

De manuele lymfedrainage (MLD) is een speciale vorm van massage. MLD wordt zeer zacht en met minimale druk uitgevoerd en moet de lymfevaten ondersteunen bij de afvoer van vocht en eiwitten. Daarbij wordt in principe vanaf het hoofd in de richting van het oedeem gemasseerd.

Bij louter lipoedeem stroomt het lymfevocht meestal nog voldoende vanzelf weg - manuele lymfedrainage wordt hier vooral gebruikt vanwege de pijnstillende werking .

De drukpijn van lipoedeem kan worden verlicht door MLD. Daardoor wordt het voor getroffen vrouwen gemakkelijker om compressiekousen of compressiebandages te dragen.

Bij lipoedeem moeten compressiekousen van 's ochtends tot 's avonds onafgebroken worden gedragen

Compressietherapie & compressiekousen

De compressietherapie is een doorslaggevende factor bij de behandeling van lipoedeem en lipo-lymfoedeem. In een vroeg stadium van lipoedeem kan consequente toepassing van compressietherapie de voortschrijding van de ziekte aanzienlijk vertragen of zelfs tot stilstand brengen.

Voor het succes is het doorslaggevend dat de patiënt haar compressiekousen de hele dag onafgebroken van 's ochtends tot 's avonds draagt.

De compressiewerking bestaat uit een verbeterde microcirculatie van het bloed tot in de diepere huidlagen. Het huidweefsel wordt door de compressiekous onder druk gezet, waardoor haarvaten en cellen dichter naar elkaar toe komen.

Kortere wegen voor de bloedstroom leiden in dit geval tot een betere voorziening van de cellen en vergemakkelijken de afvoer van afvalstoffen. Tegelijkertijd kan er minder vocht in het weefsel sijpelen. Treedt het lipoedeem ook aan de armen op, dan kunnen ook daar bijpassende, lange compressiehandschoenen worden gedragen.

Welke compressiekousen u bij lipoedeem moet dragen, kunt u bij twijfel het beste medisch laten bepalen, want er zijn verschillende soorten. Eenvoudige steunkousen zijn ongeschikt, omdat ze de aderen slechts licht ondersteunen.

Bij lipoedeem worden medische compressiekousen aanbevolen, die in vier klassen zijn ingedeeld. Kousen van klasse I oefenen daarbij de minste druk uit op het weefsel en die van klasse IV de meeste.

Een compressiebandagering wordt doorgaans alleen toegepast bij lipo-lymfoedeem. Deze helpt om vochtophopingen van oedeemvocht af te voeren en wordt slechts zo lang gebruikt als het oedeem kan worden verminderd. Vanaf dat moment worden weer compressiekousen gedragen voor de behandeling van lipoedeem.

Dynamische compressietherapie

Deze relatief nieuwe methode vormt een alternatief voor manuele lymfedrainage. 

Bij dynamische compressietherapie worden jas- of broekmanchetten gedragen die over talrijke luchtkamers beschikken, die achter elkaar vanaf de voeten of polsen omhoog kunnen worden opgepompt.

Door de lucht regelmatig te laten ontsnappen en de manchetten opnieuw op te pompen, wordt een vergelijkbaar massage-effect als bij MLD bereikt.

Een groot voordeel van deze methode is dat deze kan worden toegepast bij zelfbehandeling.

Gebruikers kunnen soms volledig afzien van MLD en met een thuisapparaat zelf pijnvermindering bereiken en vochtophopingen tegengaan.

Gezonde voeding en sporten met lipoedeem

Helaas is het niet mogelijk om lipoedeem met een dieet te genezen. Een gezonde voeding en lichamelijke activiteit kunnen echter  de vorming van nieuwe vetophopingen tegengaan.

Omdat patiënten met lipoedeem bovendien vaak ook met “normaal” overgewicht te maken hebben, is een gezonde levensstijl naast de medische behandeling van de vetverdelingsstoornis in principe aan te raden.

Juist in de vroege fase van een lipoedeem kan de verdere ontwikkeling van de ziekte zo duidelijk worden afgeremd.

Welke sporten zijn mogelijk bij lipoedeem?

Lichte duursporten en krachtoefeningen zijn geschikt om calorieën te verbranden en actieve spiermassa op te bouwen, wat een hogere basale stofwisseling bevordert. Zelfs dagelijkse wandelingen in een verhoogd tempo kunnen een begin zijn om iets tegen de vetverdelingsstoornis te doen. Tijdens het sporten moeten compressiekousen worden gedragen.

Behrend Power Up Steptube

Behrend Power Up Steptube, nylonversterking, blauw, sterk

Nu kopen

Pader top/vit® Swinging Dumbbell halter

Pader top/vit® Swinging Dumbbell halter met contragewicht, wit, 2,5 kg

Nu kopen

Behrend gymnastiekbal Plus

Behrend gymnastiekbal Plus, veiligheidsbal, 65 cm, zwart

Nu kopen

Zwemmen en aquagym zijn in elk geval aan te raden, omdat water een uitstekend medium is voor natuurlijke compressietherapie. Sporten in het water ontziet de gewrichten, omdat de opwaartse kracht het lichaamsgewicht ondersteunt.

Omdat de waterdruk bij de voeten het hoogst is en naar het wateroppervlak toe afneemt, kunt u met aquagym of aquarobics de veneuze bloedstroom en de afvoer van oedeem effectief ondersteunen.

Watergymnastiek behoort tot de sporten die vaak worden aanbevolen voor patiënten met lipoedeem

Welke oefeningen u kunt doen, hangt bijvoorbeeld af van uw leeftijd, uw huidige conditie en het stadium van uw lipoedeem. Stem uw trainingsmogelijkheden af met uw arts of therapeut. 

Lichamelijke activiteit helpt u vooral om extra overgewicht te voorkomen en de toename van het lipoedeem te stoppen.

De vetophopingen van het lipoedeem zelf worden hierdoor niet beïnvloed. De psychologische werking van lichamelijke activiteit mag ook niet buiten beschouwing worden gelaten. Het verbeteren van uw lichamelijke prestaties, het opbouwen van spieren en het volgen van een trainingsplan geven het gevoel iets te bereiken - vooruitgang te boeken.

Wat is de gezondste voeding bij lipoedeem?

De gezondste voeding bij lipoedeem is zo samengesteld dat het lichaam van alle belangrijke voedingsstoffen wordt voorzien, terwijl de calorie-inname wordt gecontroleerd en ongezonde voedingsstoffen worden vermeden.

Het is essentieel dat u een voedingspatroon vindt dat u een leven lang kunt volhouden . Diëten helpen niet tegen lipoedeem en zijn vroeg of laat voorbij. Wij raden u aan om met voedingsdeskundigen te praten om een evenwichtige voeding te vinden die rekening houdt met uw persoonlijke situatie.

Lipoedeem, wat te doen? Hier volgen enkele algemene tips voor een evenwichtige voeding bij lipoedeem:

• Gebruik gezonde vetten, zoals die in verschillende noten of zaden voorkomen. Vermijd margarine of boter zo veel mogelijk.

 

• Eet zoutarm. Zout houdt water vast in het lichaam - overtollig zout wordt echter met de urine uitgescheiden, wat onder bepaalde omstandigheden tot vochttekort kan leiden.

 

• In principe is het belangrijk om voldoende te drinken. Een volwassene zou doorgaans minstens twee liter water per dag moeten drinken. Suikerhoudende dranken en alcohol kunt u beter vermijden als u lipoedeem heeft.

 

• Eet weinig vlees en kaas - u hoeft deze niet volledig te vermijden, maar geef de voorkeur aan magere en caloriearme varianten.

 

• Groenten behoren tot het beste wat u uw lichaam kunt geven. De meeste groentesoorten bevatten zo weinig calorieën dat u er meerdere keren per dag uw honger mee kunt stillen. Dankzij de vezels bevorderen ze de spijsvertering en blijft ook de bloedsuikerspiegel stabiel.

 

• Fruit is eveneens gezond, maar kan de bloedsuikerspiegel laten stijgen. Geniet er met mate van. Snoep, witbrood en andere voedingsmiddelen die de bloedsuikerspiegel snel doen stijgen, moet u vermijden.

Een gezonde en evenwichtige voeding is bij lipoedeem bijzonder belangrijk

Liposuctie - de operatie voor het verminderen van vetweefsel

 Liposuctie is geen gewone liposuctie, maar een speciale methode om de ziekelijke vetophopingen van lipoedeem gericht weg te zuigen. Bij liposuctie wordt de zuigcanule uitsluitend parallel aan de lymfebanen geleid om beschadiging ervan uit te sluiten.

Voor de operatie is nauwkeurige kennis van het verloop van de lymfevaten vereist. Daarom mag deze alleen worden uitgevoerd door medisch specialisten die hiervoor zijn opgeleid.

Een liposuctie kan de situatie van de getroffen vrouwen enorm verbeteren. Wanneer de operatie succesvol wordt uitgevoerd, kan deze:

• opgehoopt vocht verwijderen en de drukpijn verminderen of zelfs tot pijnvrijheid leiden

 

• ervoor zorgen dat manuele lymfedrainage minder vaak nodig is of achterwege kan blijven en het dragen van steunkousen tegen lipoedeem onder bepaalde omstandigheden zelfs overbodig maken

 

• de verhoudingen van de getroffen lichaamsdelen normaliseren en de patiënt zo meer zelfvertrouwen geven

 

• reeds aanwezige vetkwabben en diepe plooien, waarin pijnlijke plekken kunnen ontstaan, verminderen of verwijderen

 

• vetophopingen aan de binnenkant van de benen verwijderen, waardoor deze tijdens het lopen niet meer tegen elkaar schuren, wat huidirritaties voorkomt en het looppatroon normaliseert

 

• de neiging tot blauwe plekken en hematomen verminderen

 

• voorkomen dat lipoedeem zich ontwikkelt tot lipo-lymfoedeem

Het principe van liposuctie bestaat uit het voorzichtig en gericht wegzuigen van de ziekelijke vetophopingen

Liposuctie is geen wondermiddel tegen lipoedeem. De symptomen kunnen er sterk door verminderen en soms zelfs stoppen - lipoedeem genezen kan de ingreep echter niet. De levenskwaliteit van de patiënt zou er wel duidelijk op vooruit moeten gaan.

Net als bij veel chronische ziekten mag ook bij lipoedeem de psychische component niet worden onderschat. Vooral patiënten met eerder uitgesproken symptomen melden na een liposuctie een enorm toegenomen welzijn - in een laat stadium van lipoedeem valt de verandering door de operatie het meest op.

Het effectiefst is liposuctie echter wanneer deze al  in het eerste of vroege tweede stadium van het lipoedeem wordt uitgevoerd. Om de resultaten van de operatie blijvend te behouden, moet de patiënte levenslange discipline opbrengen. Gezonde voeding en lichaamsbeweging zijn onmisbaar.

Ook het  dragen van compressiekousen tegen lipoedeem moet in veel gevallen worden voortgezet. Maar naast de proportionele verbeteringen kan vooral de  vermindering van de pijngevoeligheid de levenskwaliteit verhogen.

Bedenk dat het om een operatie gaat waaraan een  uitvoerig medisch onderzoek vooraf moet gaan. Per patiënte moet worden afgewogen of de ingreep zinvol is of dat contra-indicaties zich ertegen verzetten.

Vraag bij voorkeur meerdere medische adviezen voordat u besluit tot liposuctie.

Wanneer wordt liposuctie afgeraden?

Sommige patiëntessen benaderen liposuctie met zeer hoge verwachtingen. Hierbij moet worden bedacht dat het moeilijk te voorspellen is hoe succesvol de ingreep uiteindelijk zal verlopen.

De operatie kan het lipoedeem verlichten, maar niet stoppen. Naast psychische aspecten moeten vooral de gezondheid gerelateerde  redenen die tegen een liposuctie kunnen pleiten worden afgewogen:

• Is de patiënte in staat de operatie, waarbij lokale anesthesie of (zelden) algehele narcose nodig kan zijn, goed te doorstaan?

 

• Is er sprake van allergieën voor de gebruikte anesthetica?

 

• Zijn er ziekten of beschadigingen van het hart, de lever, de nieren of de longen?

 

• Heeft de patiënte de neiging tot krampen of trombose?

 

• Worden er bloedverdunnende medicijnen ingenomen?

 

• Is er sprake van een algemene ontsteking van het vetweefsel? (pannikulitis)

 

• Is de patiënte zwanger?

Bepaalde contra-indicaties maken een speciale methode van liposuctie noodzakelijk. Als de patiënte bijvoorbeeld een zeer slappe huid of een zeer hoog lichaamsgewicht tot aan algemene obesitas heeft, is vermoedelijk alleen een waterstraalgeassisteerde liposuctie (WAL) onder algehele narcose mogelijk.

Psychotherapie - de ziekte accepteren

De gevolgen van lipoedeem, van pijn tot het verlies van de als esthetisch ervaren lichaamsvorm, hebben ook aanzienlijke gevolgen voor de psyche. Getroffen vrouwen hebben niet zelden een negatief zelfbeeld, dat kan leiden tot depressies.

Deze gaan vaak gepaard met  eetstoornissen , die op hun beurt tot een verslechtering van het ziektebeeld leiden.

Het kan dus zeer zinvol zijn om de behandeling van lipoedeem te ondersteunen met aanvullende psychotherapie . De ziekte accepteren en leren om desondanks een vervuld leven te leiden, is een belangrijk doel.

Kan lipoedeem worden gestopt?

Lipoedeem zelf is volgens de huidige medische inzichten niet te genezen, omdat de oorzaken van de ziekte niet zijn opgehelderd. Hoewel lipoedeem zelf niet kan worden gestopt, kunnen met de juiste behandeling en levenswijze de symptomen worden vertraagd en in sommige gevallen zelfs tot stilstand worden gebracht.

Hoe eerder de vetverdelingsstoornis wordt ontdekt en behandeld, hoe beter de vooruitzichten op succes.

Wat gebeurt er als lipoedeem niet wordt behandeld?

Als lipoedeem niet wordt behandeld, is de kans groot dat het door verdere opvlammingen steeds erger wordt. Hoe ernstiger de symptomen zijn, hoe moeilijker ze soms te behandelen zijn.

Wanneer de vetophopingen in het derde stadium van lipoedeem een kritiek punt bereiken, worden de aangetaste huid, gewrichten en natuurlijk ook de psyche steeds meer belast. Het ontstaan van secundaire aandoeningen zoals lipo-lymfoedeem wordt waarschijnlijker.

Als de vetverdelingsstoornis correct wordt behandeld, kan een toestand worden bereikt waarin de gevolgen van lipoedeem onder controle blijven. Daarvoor zijn wellicht discipline en verschillende veranderingen in de levensstijl nodig, maar de inspanning is het zeker waard.

Lipoedeem, wat te doen? Conclusie:

Lipoedeem is een chronische ziekte die veel lichamelijk en psychisch lijden kan veroorzaken. Toch staan getroffen vrouwen er niet langer hulpeloos tegenover, omdat lipoedeem op verschillende manieren kan worden behandeld.

Beslissend is de vroege herkenning van de ziekte, die nog te vaak als overgewicht wordt bestempeld. Als u denkt dat u in een vroeg stadium aan lipoedeem lijdt, raadpleeg dan een arts die uw zorgen serieus neemt.

De onttaboesering van de chronische vetverdelingsstoornis vordert en haalt patiënten steeds meer uit hun isolement.

Naast nieuwe behandelmethoden is er ook op het gebied van mode veel veranderd - de onvermijdelijke compressiekousen worden inmiddels ook in modieuze designs aangeboden, die een aantrekkelijke en zelfbewuste uitstraling mogelijk maken.

Wij wensen alle patiënten met lipoedeem het best mogelijke behandelresultaat en een zelfbewuste omgang met hun ziekte!