Sommige mensen verdragen het licht van de zon niet - hun huid vertoont bij contact met zonlicht vroeg of laat symptomen zoals jeukende uitslag, netelroos of blaasjes. Vaak wordt dan gesproken van een zonneallergie .
Toch ligt er geen allergie aan de klachten ten grondslag. In de meeste gevallen worden de symptomen veroorzaakt door de huidziekte polymorfe lichtermatose (PLD) .
Deze aandoening treedt bij mensen die eraan lijden doorgaans elk jaar voor het eerst op aan het begin van de lente, wanneer de zon weer langer schijnt en haar stralen krachtiger worden.
Dit artikel gaat over zonneallergie, verwante aandoeningen zoals fototoxische reacties, mogelijke oorzaken en beschermings- en behandelingsmogelijkheden. Met één muisklik kunt u het gedeelte selecteren dat u wilt lezen en er direct naartoe springen.
Inhoud
- Welke symptomen zijn typisch voor een „zonneallergie“?
- Waardoor wordt polymorfe lichtermatose veroorzaakt?
- Wat zijn fototoxische en fotoallergische reacties?
- Hoe beschermt men zich bij zonneallergie?
- Kan PLD genezen worden?
Welke symptomen zijn typisch voor een „zonneallergie“?
Bij de meeste mensen die eraan lijden verschijnen symptomen van zonneallergie voor het eerst in het voorjaar op huiddelen die lange tijd niet aan zonlicht waren blootgesteld. De gevolgen zijn dan vooral zichtbaar op de armen en benen, op delen van de romp of op het decolleté.
Bij mensen met een ernstigere vorm van polymorfe lichtermatose veroorzaakt het intensiever wordende zonlicht ook reacties in het gezicht. Alleen in zeer ernstige gevallen van PLD hebben mensen ook in de winter last van huidreacties. In principe komt de aandoening vaker voor bij mensen met een lichte huid . Ook moet worden opgemerkt dat de symptomen meestal pas één tot twee dagen na het eerste contact van de huid met zonlicht optreden.
Tot de typische symptomen van PLD behoren roodheid van de huid, huiduitslag en kleine blaasjes. De aangedane plekken veroorzaken vaak hevige jeuk. In ernstige gevallen kunnen zelfs puistjes en bloedende plekken ontstaan - krabben aan de jeukende plekken moet absoluut worden vermeden.
Als de symptomen gepaard gaan met een merkbare opwarming van de aangedane huiddelen, wijst dit eveneens op een zonneallergie. Als er rode blaren ontstaan die lijken op de netelroos die door brandnetels wordt veroorzaakt, kan er sprake zijn van lichte netelroos . Dit is een zeldzame vorm van zonneallergie die ook invloed kan hebben op de bloedsomloop.
Als er samen met de symptomen problemen met de bloedsomloop optreden, zoals duizeligheid, misselijkheid of zwakte, moet onmiddellijk medische hulp worden gezocht. Een zonneallergie is op zichzelf weliswaar eerder vervelend dan gevaarlijk en ernstige gevallen zijn zeldzaam.
Maar tijdens verblijf in de zon kunnen ook andere gevaren dreigen, zoals zonnebrand of een zonnesteek door oververhitting. Als de symptomen van zonneallergie tegelijk met zonnebrand optreden, kunnen ze over het hoofd worden gezien.
Een zeer ernstige zonnebrand gaat vaak gepaard met oververhitting van het lichaam, die kan leiden tot een hittecollaps. De polymorfe lichtermatose zelf veroorzaakt gelukkig dergelijke problemen niet.
Waardoor wordt polymorfe lichtermatose veroorzaakt?
De menselijke huid beschikt over een mechanisme waarmee zij reageert op toenemend of intenser contact met uv-licht. Ze produceert grotere hoeveelheden melanine - een pigment dat de huid donkerder kleurt en uv-licht tegenhoudt. Melanine is de reden waarom de huid bruin wordt na het zonnebaden.
Bij polymorfe lichtermatose lijkt dit proces verstoord te zijn. Het is daarom niet verrassend dat vooral lichte huidtypen last hebben van zonneallergie. Hun huid slaat minder melanine op dan een donkere huid en is ook gevoeliger voor zonnebrand. Het is een bekend verschijnsel dat veel bleke mensen in de zomer niet of slechts moeilijk bruin worden.
Hoe PLD precies ontstaat, is nog niet opgehelderd - naast het verband met melanine doen er nog enkele andere theorieën de ronde. Zo wordt vermoed dat uv-licht bij „zonneallergielijders“ de productie van vrije radicalen in de huidcellen stimuleert.
Deze zouden vervolgens leiden tot een overreactie van het immuunsysteem van de huid. Volgens een andere theorie kunnen zich onder invloed van zonlicht allergenen vormen die PLD uitlokken zoals een klassieke allergie. Geen van deze theorieën is tot nu toe bewezen.
Wat is Mallorca-acne?
De zogenaamde „Mallorca-acne“ (Acne aestivalis) was een huidziekte die vooral in de jaren 1980 onder vakantiegangers in zonnige vakantielanden woedde. Mallorca begon toen uit te groeien tot het favoriete eiland van de Duitsers en kende bijzonder veel gevallen - vandaar de naam. De symptomen lijken op die van een zonneallergie en kunnen leiden tot de vorming van acneachtige puistjes.
Tegenwoordig komt deze ziekte echter nauwelijks nog voor, omdat bleek dat Acne aestivalis alleen in verband met bepaalde zonnebrandmiddelen en in wisselwerking met uv-straling optrad. De verantwoordelijke ingrediënten werden opgespoord en zitten niet meer in moderne preparaten. Of het bij Mallorca-acne daadwerkelijk om een immuunreactie of „slechts“ om huidirritatie ging, blijft onduidelijk.
Wat zijn fototoxische en fotoallergische reacties?
Fotoreacties kunnen optreden in combinatie met verschillende stoffen. Sommige parfums kunnen bijvoorbeeld ingrediënten bevatten die bij contact met zonlicht veranderen en giftige of huidbeschadigende eigenschappen ontwikkelen. Daarnaast zijn er verschillende plantensoorten die als „fototoxisch“ gelden en symptomen veroorzaken die lijken op een zonneallergie.
Fototoxische reacties ontstaan doordat biologische of chemische stoffen in combinatie met uv-straling de huidcellen „vergiftigen“. Zo kunnen verschillende geneesmiddelen de lichtgevoeligheid van de huid verhogen. Zowel geneesmiddelen voor uitwendig gebruik (crèmes, zalven enz.) als middelen voor inwendig gebruik (sommige antireumatica, diuretica enz.) kunnen deze eigenschappen hebben.
Als dit bekend is, staat dit vermeld bij de bijwerkingen van het geneesmiddel. Wie een dergelijk geneesmiddel gebruikt, moet uv-licht vermijden, omdat anders zeer snel huidirritatie of zelfs huidbeschadiging kan ontstaan. Zo neemt het risico op zonnebrand aanzienlijk toe.
Fototoxische reacties worden ook vaak veroorzaakt door planten waarvan het sap fototoxische furocumarinen bevat. Deze stoffen zitten onder andere in de schil van citrusvruchten .
Een ander bekend voorbeeld is sint-janskruid, dat hoge concentraties hypericine bevat. Hypericine wordt bijvoorbeeld als werkzame stof in antidepressiva gebruikt. Het leidt echter tot een verhoogde uv-gevoeligheid van de huid, omdat fototoxische stoffen pas giftig worden wanneer ze met uv-licht in contact komen.
Tuiniers en hoveniers komen bijzonder vaak in contact met fototoxische planten. Maar soms ontstaan de symptomen ook na een wandeling in korte kleding door bloeiende weiden.
De daaruit voortvloeiende huidproblemen worden in de volksmond „weidegrasdermatitis“ genoemd, omdat ze door verschillende tuin- of wilde planten worden veroorzaakt. Bekende fototoxische planten zijn bijvoorbeeld bisschopskruid, gevlekte scheerling, kruiden zoals anijs, dille, venkel of koriander en schermbloemigen zoals berenklauw.
Fotoallergische reacties worden veroorzaakt door de wisselwerking van uv-licht met chemische of andere stoffen. Sommige geneesmiddelen, parfums of cosmetica kunnen bij daarvoor gevoelige mensen overreacties van het immuunsysteem uitlokken. Mallorca-acne kan een fotoallergische reactie zijn geweest.
Hoe beschermt men zich bij zonneallergie?
De eenvoudigste manier om zonneallergie te voorkomen, is zonlicht te vermijden. Dat betekent niet dat mensen met PLD helemaal niet meer naar buiten kunnen. Zolang u niet aan een ernstige vorm lijdt, kunt u zich effectief beschermen met lange kleding en zonnehoeden en zo weinig mogelijk huid aan de zon blootstellen.
Combineer uw kledingkeuze met een hoogwaardige zonnebrandcrème. Het is raadzaam een crème te kiezen met een zo hoog mogelijke beschermingsfactor en een combinatie van UVA- en UVB-filters.
Wie gevoelig is voor warmte en een lichtgevoelige huid heeft, moet voorzichtig wennen aan zon en warmte. Stel u in het begin slechts enkele minuten per dag bloot aan de zon. In veel gevallen nemen de symptomen van zonneallergie af zodra de huid aan het uv-licht gewend is geraakt. De sterkste zonnestraling is rond het middaguur - ga bij voorkeur 's ochtends of tegen de avond naar buiten.
Af en toe hoort men dat voedingssupplementen met antioxidanten zoals vitamine E of bètacaroteen de huid ongevoeliger maken voor uv-licht. Dit is echter slechts een theorie - de werkzaamheid tegen zonneallergie is niet wetenschappelijk bewezen.
Als u aan een ernstige vorm van polymorfe lichtermatose lijdt, moet u beslist medische hulp inschakelen.
Kan PLD genezen worden?
Polymorfe lichtermatose kan worden behandeld - volledig genezen kan de aandoening niet. Toch kan ook in veel ernstige gevallen, waarin een natuurlijke gewenning aan zonlicht wordt verhinderd, een soort hyposensibilisatie onder medisch toezicht worden uitgevoerd.
Neem hiervoor contact op met een dermatologische praktijk bij u in de buurt. Daar kan een gerichte lichttherapie worden uitgevoerd om de huid heel voorzichtig en geleidelijk aan uv-straling te laten wennen. Als er sprake is van een ernstige zonneallergie, kan deze behandeling al in de wintermaanden worden gestart om de huid op het voorjaar en de zomer voor te bereiden.
Jeuk, uitslag en blaasjes kunnen worden behandeld met verkoelende en verzorgende zalven. In ernstige gevallen kunnen geneesmiddelen met cortison verlichting bieden. De behandeling en de omgang met zonneallergie moeten er echter op gericht zijn een acute uitbraak überhaupt te voorkomen.
